لیکن اسکلروز واژن بیشتر در ناحیه بیرونی واژن خانم های یائسه بروز پیدا میکند و با مشکلاتی در پوست ناحیه واژن همراه است. سوال برای بسیاری از بانوان این است که آیا این بیماری قابل پیشگیری خواهد بود؟ به طور کلی باید بدانید که عامل قطعی به وجود آورنده این بیماری برای بانوان هنوز مشخص نشده است و به همین دلیل امکان پیشگیری بسیار کم است اما اگر به علائم ذکر شده در طول مقاله دچار شدید، با اقدامات درمانی سریع میتوانید در مدت زمان کوتاهی آن را بهبود ببخشید.
لیکن اسکلروز واژن چیست؟
لیکن اسکلروز واژن یک اختلال التهابی مزمن است که بر روی پوست ناحیه تناسلی تاثیر میگذارد و بیشتر در زنان پس از یائسگی اتفاق میافتد. این بیماری باعث نازک شدن و سفید شدن پوست ناحیه تناسلی، خارش، درد و حتی ترک ها و زخم هایی در پوست میشود. در برخی موارد، لیکن اسکلروز منجر به تغییرات ساختاری در ناحیه واژن و مشکلاتی مانند تنگ شدن واژن یا اختلالات جنسی میشود. این بیماری به طور دقیق علت شناخته شدهای ندارد، اما با درمان های موضعی تحت نظر بهترین متخصص زنان قابل مدیریت است.
برای مشاوره درباره درمان لیکن اسکلروز واژن می توانید با مطب دکتر سونیا کاظم زاده متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید و مشاوره شوید.
علائم لیکن اسکلروز واژن
علائم لیکن اسکلروز واژن متفاوت است و بسته به شدت بیماری، از خفیف تا شدید متغیر میباشد. علائم رایج این بیماری:
- خارش شدید: یکی از اولین و شایع ترین علائم لیکن اسکلروز است. این خارش شبها شدیدتر میشود.
- سفیدی و نازک شدن پوست: پوست ناحیه تناسلی در برخی افراد سفید رنگ و نازک میشود، که ای عارضه در اطراف لبه های واژن و مقعد مشاهده میشود.
- درد و سوزش: پوست نازک و آسیب دیده حساس میشود و باعث درد هنگام مقاربت یا حتی هنگام نشستن یا فعالیت های روزمره خواهد شد.
- ترک های پوستی و زخم ها: در برخی موارد، پوست ترک خورده یا زخم میشود که منجر به خونریزی یا عفونت میگردد.
- تغییرات در ساختار واژن: در مراحل پیشرفته تر، لیکن اسکلروز باعث تغییر در ساختار واژن مانند تنگ شدن یا چسبیدن لبه های واژن به یکدیگر میشود.
- اختلالات جنسی: به دلیل درد و سوزش هنگام مقاربت یا حساسیت بالای پوست، مشکلات جنسی مانند درد حین رابطه جنسی ایجاد میشود.
- تورم و التهاب: ناحیه دچار تورم و التهاب میشود، که بر احساس راحتی فرد تأثیر میگذارد.
بیشتر بخوانید: لیزر عفونت واژن
علل لیکن اسکلروز واژن
علت دقیق لیکن اسکلروز واژن هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما برخی از عوامل مشخص شده در بروز این بیماری را که تاکنون کشف شده است نیز برای شما بیان خواهیم کرد.
- اختلالات خودایمنی: در بسیاری از موارد، لیکن اسکلروز به عنوان یک بیماری خودایمنی در نظر گرفته میشود، به این معنا که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت های سالم بدن حمله میکند و باعث التهاب و آسیب میشود. این اختلال خودایمنی در افراد مستعد بیشتر مشاهده میشود.
- هورمون ها: تغییرات هورمونی، به ویژه کاهش سطح استروژن بعد از یائسگی، یکی از عوامل مهم در بروز لیکن اسکلروز است. کاهش استروژن باعث نازک شدن پوست و افزایش حساسیت آن در ناحیه تناسلی میشود، که به راحتی به التهاب و تحریک منجر میشود.
- ژنتیک: تحقیقات نشان دادهاند که احتمال ابتلا به لیکن اسکلروز در افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری دارند، بیشتر است. بنابراین، فاکتورهای ژنتیکی در ایجاد این بیماری دخیل میباشند.
- عفونت ها: برخی از تحقیقات به ارتباط بین لیکن اسکلروز و عفونت های مزمن اشاره کردهاند. به ویژه عفونت های قارچی یا باکتریایی به تحریک پوست ناحیه تناسلی منجر میشوند و شرایط را برای بروز لیکن اسکلروز فراهم میکنند.
- عوامل محیطی: برخی از مواد شیمیایی موجود در محصولات بهداشتی یا آرایشی مثل صابونهای معطر یا اسپری های بهداشتی باعث تحریک یا حساسیت پوست و در نهایت بروز لیکن اسکلروز میشوند.
- استرس و اختلالات روحی: استرس مزمن و مشکلات روحی نیز به عنوان عوامل احتمالی در ایجاد یا تشدید لیکن اسکلروز مطرح شدهاند. استرس سیستم ایمنی بدن را تحت تاثیر قرار داده و التهاب های مزمن را افزایش میدهد.
اگر علائم این بیماری را تجربه میکنید، مشاوره با بهترین متخصص زنان به تشخیص و درمان به موقع کمک میکند.
بیشتر بخوانید: لابیاپلاستی
تشخیص لیکن اسکلروز واژن
تشخیص لیکن اسکلروز واژن از طریق معاینه بالینی توسط متخصص زنان انجام میشود. پزشک با بررسی علائم بالینی مانند خارش، درد، تغییر رنگ پوست و وجود ترک ها یا زخم ها در ناحیه تناسلی، احتمال ابتلا به این بیماری را مطرح میکند. برای تایید تشخیص، از تکنیک بیوپسی استفاده میشود تا التهاب و تغییرات سلولی خاص این بیماری در زیر میکروسکوپ مشاهده گردد. علاوه بر این، آزمایش های خون برای بررسی وجود هرگونه اختلال خودایمنی یا سایر شرایط مرتبط با بیماری انجام میشود. تشخیص زودهنگام و دقیق لیکن اسکلروز بسیار مهم است تا اقدامات درمانی به موقع انجام شوند و عوارض مزمن به وجود نیاید.
درمان لیکن اسکلروز واژن
درمان لیکن اسکلروز واژن شامل روش های دارویی و مراقبتی است که هدف آن کاهش التهاب، تسکین علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری میباشد. درمان های رایج:
داروهای کورتیکواستروئیدی موضعی مانند کلوبتازول یا بتامتازون اولین خط درمان برای لیکن اسکلروز هستند. این کرم ها کمک میکنند تا التهاب و خارش کاهش یابد و پوست ناحیه تناسلی تقویت شود. این درمان باید برای مدت طولانی تحت نظر پزشک ادامه یابد. در صورتی که استروئیدها کافی نباشند، پزشک از سایر کرم ها مانند کرم های حاوی کلسینورین مثل تاکرولیموس یا پیمکرولیموس استفاده میکند که التهاب را کاهش میدهند و بر روند ترمیم پوست اثر میگذارند.
در برخی موارد قوی تر، درمان های سیستمیک مانند متوترکسات یا هیدروکسیکینورین برای کاهش فعالیت سیستم ایمنی و التهاب تجویز میشوند. در مواردی که لیکن اسکلروز به شدت پیشرفت کرده و باعث تغییرات ساختاری در ناحیه تناسلی مانند تنگ شدن یا چسبیدن لبه های واژن شود، درمان های جراحی یا اصلاحی برای بهبود وضعیت لازم میباشد.
بیشتر بخوانید: مونس پلاستی
پیشگیری از لیکن اسکلروز واژن
پیشگیری قطعی از لیکن اسکلروز واژن به دلیل ناشناخته بودن علت این بیماری امکان پذیر نیست. با این حال، برخی اقدامات و تدابیر خطر بروز آن را کاهش میدهند یا از تشدید علائم در افراد مبتلا جلوگیری خواهند کرد.
- مراقبت از پوست ناحیه تناسلی: استفاده از صابون های ملایم و بدون عطر برای شستشوی ناحیه تناسلی به کاهش تحریک و خشکی پوست کمک میکند. همچنین، مرطوب کنندههای ملایم از خشکی پوست و نازک شدن آن جلوگیری میکنند.
- اجتناب از تحریک کنندهها: محصولات بهداشتی معطر، اسپری های بهداشتی و سایر مواد شیمیایی که باعث حساسیت و تحریک پوست میشوند، باید از مراقبت های بهداشتی روزانه حذف شوند.
- مدیریت استرس: استرس به تشدید بیماری های خودایمنی و التهابی کمک میکند، بنابراین مدیریت استرس از طریق روش های مانند یوگا، مدیتیشن یا ورزش به حفظ سلامت عمومی بدن و جلوگیری از تشدید علائم کمک میکند.
- مصرف داروهای هورمونی: در زنان یائسه، کاهش سطح استروژن یکی از عوامل خطر برای بروز لیکن اسکلروز است. مصرف داروهای هورمونی یا درمان های جایگزینی استروژن تحت نظر پزشک به کاهش خطر بروز این بیماری کمک میکند.
- مراجعه منظم به دکتر زنان: در صورتی که سابقه خانوادگی این بیماری یا علائم مشکوک به لیکن اسکلروز دارید، مراجعه به پزشک و انجام معاینات دورهای به شناسایی زودهنگام و درمان به موقع کمک میکند.
سوالات متداول
درمان لیکن اسکلروز واژن دائمی است؟
درمان های موجود، علائم را کاهش داده و بیماری را کنترل میکنند، اما چون لیکن اسکلروز یک بیماری مزمن است، درمان باید به صورت طولانی مدت ادامه یابد تا از عود بیماری و پیشرفت آن جلوگیری شود.
لیکن اسکلروز واژن به طور خود به خود بهبود مییابد؟
لیکن اسکلروز به طور خود به خود بهبود نمییابد و نیاز به درمان پزشکی دارد تا علائم کاهش یافته و از عوارض جدی جلوگیری شود.
لیکن اسکلروز واژن به سرطان تبدیل میشود؟
اگرچه لیکن اسکلروز خود به خود منجر به سرطان نمیشود، اما در برخی موارد نادر در صورت عدم درمان و پیشرفت بیماری، خطر ابتلا به سرطان پوست ناحیه تناسلی افزایش مییابد. تشخیص و درمان زودهنگام از بروز این عوارض جلوگیری میکند.
نتیجه گیری
لیکن اسکلروز واژن یک بیماری مزمن و پیچیده است که اگرچه پیشگیری قطعی از آن ممکن نیست، اما با تشخیص زودهنگام و رعایت مراقبت های بهداشتی و درمانی مناسب، میتوان به طور مؤثری علائم آن را مدیریت و از بروز عوارض جدی جلوگیری کرد.