با توجه به تغییر نگرش بانوان دنیا به سن ازدواج و بارداری، سوالات و دغدغه ها در رابطه با فریز تخمک افزایش یافته است. امروزه بیشتر افراد ترجیح میدهند با برنامه ریزی و در صورت داشتن شرایط مورد نیاز باردار شوند، به همین دلیل لازم دانستیم در این مطلب به توضیح کامل فریز تخمک بپردازیم.
با استفاده از این تکنیک خانم ها میتوانند تخمک های خود را تا زمان بارداری فریز کنند و هنگامی که تصمیم قطعی برای بارداری داشتند، قادر باشند از آن ها استفاده کنند. دلیلی که بسیاری از افراد راغب به انجام فریز تخمک هایشان می شوند، کاهش چشمگیر تعداد تخمک ها در بانوان از زمان تولد تا یائسگی است.
کاهش تعداد تخمک با افزایش سن
جالب است بدانید که این کاهش تعداد تخمک ها از زمان جنینی آغاز میشود. برای مثال یک جنین دختر در رحم مادر در ماه پنجم بارداری 7 تا 10 میلیون تخمک دارد و هنگام تولد این تعداد به 1 تا 2 میلیون کاهش پیدا میکند. این کاهش همچنان ادامه پیدا میکند به طوریکه در سن بلوغ دختران 200 الی 300 هزار تخمک دارند تا در سن 40 سالگی 25 هزار تخمک باقی میرسد و در زمان یائسگی به زیر 1000 تقلیل پیدا میکند.
با توجه به روند گفته شده بانوان باید این واقعیت را بپذیرند که امکان بارداری در هر سنی برای همه وجود ندارد، پس اگر قصد به تاخیر انداختن بارداری را دارند، شانس خود را بسیار کاهش میدهند. اما این به معنی استرس و ترس از عدم باروری نیست. زوج ها میتوانند بدون تغییر برنامه های زمانی خود، با فریز تخمک ها این نگرانی را از خود دور کنند.
سنین باروری در بانوان از زمان بلوغ آغاز میشود و تا حدود 45 سالگی ادامه میابد. البته این میزان در سنین بالای 40 سال بسیار کاهش میابد. هرچند ممکن است در سنین بالاتر هم شاهد بارداری باشیم اما عموما این موارد منجر به سقط جنین میشود.
مزایای فریز تخمک
این کار مزایای متعددی برای بانوان به همراه دارد برای مثال:
- اقدام به بارداری در زمان مورد نظر
- امکان بررسی ژنتیکی مادر پیش از استخراج تخمک
- انتخاب با کیفیت ترین تخمک ها
- امکان بررسی ژنتیکی جنین تشکیل شده
فریز تخمک و سرطان
فریز تخمک در بانوانی که دچار سرطان تخمدان یا رحم میشوند بسیار کمک خواهنده بود. این افراد پیش از شروع شیمی درمانی و رادیو تراپی، فریز تخمک را انجام میدهند تا بتوانند پس از دوره درمانشان از باروری برخودار شوند.
بهترین سن فریز تخمک
به طور کلی این کار به افرادی که از سن بلوغ تا 20-25 سالگی ازدواج میکنند توصیه نمی‌شود. زیرا این افراد به دلیل زمانی که برای باروری دارند، فریز کار مقرون به صرفه ای نیست. بیشترین افرادی که کاندیدای این عمل هستند و در صورت عمل تخمک های خوبی نیز دارند، افراد 30 تا 35 سال هستند. البته افرادی که بالای 40 سال نیز هستند قادر هستند این کار را انجام دهند اما باید این بپذیرند که شانس بارور شدن این تخمک ها در آینده پایین است.
پزشکان به افرادی که زمان فریز تخمک تا بارداریشان کمتر از 4 سال باشد، توصیه انجام این کار را نمی‌کنند.
سن مهمترین عامل باروری در تخمک هاست اما تنها عامل نیست. عامل مهم دیگر کیفیت تخمک هاست. در کیفیت تخمک ها علاوه بر سن عواملی مانند ژنتیک، سابقه فامیلی، بیماری های داخلی، سابقه جراحی و … نیز بسیار تاثیرگذار است.
در صورت تصمیم به بارداری و استفاده از تخمک ها، سن فرد در حین بارداری مهم نیست بلکه سن او در هنگام استخراج کیفیت اهمیت دارد و کیفیت تخمک را تعیین میکند. بنابراین اگر فردی تصمیم به فریز دارد انجام این کار در سن های پایین تر منجر به فریز تخمک با کیفیت تر میشود.
بیشتر بخوانید: یائسگی زودرس
در هر سیکل چند تخمک قابل استخراج است؟
تعداد تخمک های استخراجی بسته به سن فرد دارد. هرچه سن فرد پایین تر باشد، کیفیت تخمک هایش بالاتر است. بنابراین میتوان در هر برداشت تعداد کمتری تخمک استخراج کرد. با افزایش سن باید تعداد تخمک های برداشت شده را در سیکل افزایش داد. برای مثال برای افراد زیر 30 سال برداشت 7-8 تخمک کافیست اما در فردی که بالای 40 سال دارد حتی 20 تخمک هم ممکن است کافی نباشد.
آیا فریز تخمک میتواند عامل ایجاد سقط، ناهنجاری، مشکلات ژنتیک و … شود؟
طبق تحقیقات انجام شده تا امروز بارداری با استفاده از تخمک فریز شده تفاوتی با بارداری طبیعی ندارد. در این نوع بارداری خطر بیشتری جنین را در ابتلا به ناهنجاری ها، بیماری های مادرزادی، سقط یا حتی رشد و نمو نسبت به بارداری طبیعی تهدید نمیکند. بنابراین افراد نباید نگرانی نسبت یه این موضوع داشته باشند.
به طور کلی 3 الی 5% جنین ها چه به روش طبیعی یا با استفاده از تخمک فریز شده دچار ناهنجاری میشوند و تا به امروز در هیچ جای دنیا امکانی برای تشخیص آن وجود ندارد. همانطور که امکان تولد فرزندان به طور طبیعی با ناهنجاری در مادرانی که مشکلات ژنتیکی داشته اند بیشتر است این امکان در استفاده از تخمک فریز شده نیز وجود دارد. برای جلوگیری از این اتفاق مادر دارای مشکلات ژنتیکی میتواند پیش از اقدام به این کار، از نظر کروموزومی مورد مطالعه قرار بگیرد و اصلاح ژن انجام دهد تا شانس ایجاد ناهنجاری در جنین را به حداقل برساند.
روش های نگهداری تخمک های فریز شده
تخمک‌های استخراج‌شده پس از آماده‌سازی با محلول‌های محافظ، در مخازن حاوی نیتروژن مایع و در دمای حدود ۱۹۶- درجه سانتی‌گراد نگهداری میشوند. امروزه رایج‌ترین و مؤثرترین روش نگهداری، ویترفیکیشن (انجماد سریع) است که با جلوگیری از تشکیل کریستال‌های یخ، احتمال آسیب به تخمک را به حداقل می‌رساند و شانس موفقیت در استفاده از آن در آینده را افزایش می‌دهد. این شرایط امکان نگهداری طولانی‌مدت تخمک‌ها را فراهم میکند.
آیا روشی وجود دارد که بتوان به کمک آن مدت زمان توانایی باروری تخمک ها را به صورت طبیعی تخمین زد؟
متاسفانه روش 100% ای که بتوان به این موضوع پی برد وجود ندارد.آزمایش های هورمونی، اندازه گیری ذخیره تخمک، سایز تخمدان ها، سونوگرافی میتوانند تا حدی به تشخیص وضعیت باروری فرد کمک کننده باشند اما باز هم در نهایت نرمال بودن تمام موارد به ما این امکان را نمیدهد که با اطمینان به فرد تضمین باروری برای مثال تا 5 سال آینده را دهیم. دلیل این عدم قطعیت هم تاثیر موراد زیادی بر کیفیت تخمک هاست.
روند فریز تخمک به چه صورت انجام میشود؟
در قدم اول فردی که تصمیم به این کار میگیرد، باید از نظر تاریخچه بیماری و بیماری های داخلی مورد بررسی کامل قرار بگیرد. آزمایش های داخلی، سابقه عفونت، بررسی تخمک و … باید در جلسه اول انجام شود.
در قدم بعدی در صورت مناسب بودن تمام شرایط فرد، استفاده از داروها شروع میشود. داروهای استفاده شده از نوع تزریقی هستند که طی 8 الی 12 روز بسته با میزان پاسخدهی فرد تزریق میشوند.
در ادامه پس از مصرف داروها و آماده شدن تخمک ها، فرد تحت بیهوشی خفیف به حالت خواب میرود و پروسه استخراج تخمک ها از طریق واژن تحت سونوگرافی انجام میشود. چند ساعت پس از انجام عمل فرد میتواند مرخص شود و به خانه مراجعه کند.
دوره نقاهت پس از فریز تخمک چه مدت است؟
فرد میتواند پس از رفع حس بیحالی و درد و سنگینی در شکم به کارهای عادی روزمره برگردد که در عموم افراد 24 الی 48 ساعت پس از عمل این حس برطرف میشود. فرد پس از گذشت این مدت میتواند رابطه جنسی، ورزش و سایر فعالیت هایش را از سر بگیرد.
در صورت تصمیم به بارداری چگونه از تخمک های فریز شده استفاده میشود؟
افراد هنگامی که تصمیم به استفاده از تخمک های فریز شده میگیرند دوباره باید به بهترین متخصص زنان مراجعه کنند. این کار از طریق لقاح مصنوعی انجام میشود. برای انجام لقاح مصنوعی اسپرم های همسر فرد گرفته میشود و بهترین اسپرم ها انتخاب شده و به درون 2 تا3 تخمک بسته به تصمیم کلینیک تزریق میشود. پس از این کار به 3 الی 5 روز برای انجام لقاح زمان نیاز است و پس از آن نطفه در یک عمل سرپایی سبک در رحم قرار میگیرد.
پس از بارداری موفق با تخمک فریز شده، با تخمک های باقی مانده چه کارهایی میتوان انجام داد؟
فرد در صورتی که پس از بارداری، هنوز تخمک های استفاده نشده ای داشته باشد میتواند آن ها را اهدا کند زیرا افراد بسیاری خودشان توانایی ساخت تخمک ندارند.ذافراد بعد از تشکیل جنین هم میتوانند آن را فریز کنند تا زمانی که تصمیم به بارداری های بعدی میگیرند.
سوالات متداول
مدت زمان نگهداری بستگی به تصمیم فرد دارد و محدودیتی در این باره وجود ندارد.
بله، در انجام عمل فریز تخمک، تمام تخمک ها برداشته نمی شوند. بنابراین افراد پس از انجام این عمل هم باید از روش های پیشگیری در رابطه جنسی خود استفاده کنند.
در روش ویترفیکیشن، کیفیت تخمک تا حد زیادی حفظ میشود و نرخ بقای آن بسیار بالا است.
سلام و ادب
من ٤٦ سالم ميتونم تخمك هم فريز كنم
سلام، روز خوش
آیا برای انجام پروسه فریز کردن تخمک باید باکره نبود؟ باکرکی مانع انجام این کار است؟
سلام و عرض ادب
ميخواستم جهت فريز نمودن تخمك
بيمه تكميلي شما قبول ميكنيد بيمه پارسيان