تبخال تناسلی یکی از شایعترین عفونتهای ویروسی منتقله از راه تماس جنسی است که توسط ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) ایجاد میشود. این بیماری اغلب با ضایعات دردناک یا تاولهایی در ناحیه تناسلی یا اطراف آن بروز میکند و میتواند دورههایی از فعال شدن و خاموشی داشته باشد. با اینکه درمان قطعی برای آن وجود ندارد، استفاده از داروهای ضدویروسی میتواند شدت و مدت علائم را کاهش دهد. آگاهی، پیشگیری و تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در کنترل این بیماری دارند.
تبخال تناسلی چیست؟
تبخال تناسلی یک عفونت ویروسی شایع است که عمدتا از طریق تماس جنسی منتقل میشود و عامل آن ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) است. پس از ورود ویروس به بدن، حتی با بهبودی زخمها، ویروس در بدن باقی میماند و ممکن است بهصورت دورهای دوباره فعال شود. برای کاهش خطر ابتلا، استفاده از وسایل محافظتی مثل کاندوم و پرهیز از تماس جنسی در دورهی فعال بودن تبخال بسیار موثر است.
یکی از مشکلاتی که با این نوع ویروس ها داریم این است که، معمولا این ویروس ها خیلی راحت وارد بدن می شوند و در شرایط خیلی عادی رشد می کنند و سرعت رشد آن ها خیلی زیاد است و وارد سلول های عصبی ناحیه لگنی می شوند و تا آخر عمر در آن ناحیه باقی می مانند و به راحتی تکثیر می یابند، به همین خاطر درمان آن بسیار سخت و غیر ممکن خواهد بود. در صورتی که ویروس تبخال وارد بدن شود، آن ویروس تا به آخر عمر در بدن فرد باقی می ماند و همراه او خواهد بود.
برای اطلاع از هزینه و مشاوره رایگان با مطب دکتر سونیا کاظم زاده بهترین متخصص زنان تماس بگیرید.
علائم تبخال تناسلی
علائم تبخال تناسلی بسته به مرحلهی اولیه یا عود بیماری میتواند متفاوت باشد. در بسیاری از موارد، افراد مبتلا هیچ علائم واضحی ندارند یا علائم بسیار خفیفی تجربه میکنند. با این حال، در موارد علامتدار، شایعترین نشانهها شامل موارد زیر است:
علائم اولیه (اولین بروز عفونت):
این مرحله معمولا شدیدتر است و ممکن است ۲ تا ۴ هفته طول بکشد.
- تاولهای کوچک و دردناک در ناحیه تناسلی، مقعد، باسن یا ران
- زخمهای باز پس از ترکیدن تاولها، که ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد
- سوزش یا خارش در ناحیه تناسلی قبل از ظاهر شدن تاولها
- درد هنگام ادرار کردن (در اثر تماس ادرار با زخمها)
- ترشح واژینال یا ترشحات غیر معمول از آلت تناسلی
- تب، بدندرد، سردرد
- تورم غدد لنفاوی در کشاله ران
عود (فعال شدن مجدد ویروس):
علائم عود معمولا خفیفتر و کوتاهتر از عفونت اولیه هستند:
- سوزنسوزن شدن، خارش یا سوزش در محل قبلی
- تعداد کمتر تاول یا زخم
- بهبودی سریعتر (معمولا در عرض ۷ تا ۱۰ روز)
بیشتر بخوانید: عمل لابیاپلاستی
نکات مهم:
- برخی افراد ممکن است هیچگونه علائمی نداشته باشند ولی همچنان ناقل ویروس باشند و آن را به دیگران منتقل کنند.
- عوامل محرک مانند استرس، تب، تغییرات هورمونی، و تضعیف سیستم ایمنی میتوانند باعث عود شوند.
- ویروس پس از ورود به بدن در حالت غیرفعال در سلولهای عصبی باقی میماند و ممکن است بهطور دورهای فعال شود.
- رابطه جنسی محافظتشده با استفاده از کاندوم احتمال انتقال را کاهش میدهد، ولی آن را به صفر نمیرساند.
علت تبخال تناسلی
در صورت مشاهده علائم یا نگرانی از ابتلا، مراجعه به پزشک و انجام آزمایشهای تشخیصی ضروری است.
علت اصلی بروز تبخال تناسلی، عفونت با ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) است. این ویروس در دو نوع وجود دارد:
HSV-1 (هرپس سیمپلکس نوع ۱):
معمولا عامل تبخال دهانی است (در اطراف لب و دهان). اما میتواند از طریق رابطه جنسی دهانی به ناحیه تناسلی منتقل شود و باعث تبخال تناسلی شود.
HSV-2 (هرپس سیمپلکس نوع ۲):
علت اصلی تبخال تناسلی است و عمدتا از طریق تماس جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی منتقل میشود.
بیشتر بخوانید: جوانسازی واژن
راههای انتقال ویروس تبخال تناسلی
- تماس مستقیم پوست با پوست ناحیه آلوده، حتی بدون وجود زخم یا تاول قابلمشاهده
- رابطه جنسی بدون کاندوم
- تماس دهانی-تناسلی با فرد مبتلا به تبخال دهانی
- استفاده مشترک از وسایل شخصی (در موارد نادر)
عوامل افزایشدهنده احتمال ابتلا عبارتند از:
- داشتن شرکای جنسی متعدد
- سیستم ایمنی ضعیف
- ابتلا به دیگر بیماریهای مقاربتی
- تماس جنسی با فردی که عفونت فعال دارد (با یا بدون علامت)
تشخیص زگیل تناسلی
تشخیص زگیل تناسلی معمولا از طریق معاینه بالینی توسط پزشک انجام میشود. در بسیاری از موارد، پزشک با مشاهده شکل و محل زگیلها میتواند تشخیص را بدهد. با این حال، در برخی شرایط خاص، برای اطمینان بیشتر از روشهای تشخیصی تکمیلی استفاده میشود.
روشهای تشخیص زگیل تناسلی عبارتند از:
- معاینه فیزیکی: بررسی بصری ناحیه تناسلی، مقعد و گاهی دهان برای مشاهده زگیلها.
- استفاده از محلول اسید استیک (سرکه سفید پزشکی): در برخی موارد، پزشک محلول رقیقی از اسید استیک را روی ناحیه مشکوک میزند؛ زگیلها ممکن است سفید شوند و بهتر دیده شوند.
- آزمایش پاپاسمیر (در زنان): برای بررسی تغییرات سلولی دهانه رحم که ممکن است ناشی از ویروس HPV باشد، بهویژه در نوعهای پرخطر که با سرطان دهانه رحم مرتبطاند.
- آزمایش HPV DNA (در زنان): برای شناسایی نوع ویروس پاپیلومای انسانی و ارزیابی خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم.
- بیوپسی (در موارد مشکوک): اگر زگیل ظاهری غیرمعمول داشته باشد یا احتمال بدخیمی مطرح باشد، نمونهبرداری از بافت و بررسی آن در آزمایشگاه انجام میشود.
در مردان معمولا آزمایش خاصی انجام نمیشود، مگر در صورت مشاهده زگیل یا شک به وجود نوع پرخطر ویروس. در هر صورت، مراجعه به پزشک زنان برای تشخیص و درمان قطعی ضروری است.
پیشگیری از تبخال تناسلی
برای پیشگیری از تبخال تناسلی، رعایت اصول بهداشتی و روابط جنسی ایمن بسیار اهمیت دارد. استفاده منظم از کاندوم در روابط جنسی، هرچند که بهطور کامل مانع انتقال ویروس نمیشود، اما میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد. پرهیز از تماس جنسی در زمانی که یکی از طرفین دارای علائم فعال تبخال (مانند تاول یا زخم) است، نقش مهمی در جلوگیری از انتقال ویروس دارد. همچنین، محدود کردن تعداد شرکای جنسی، انجام آزمایشهای منظم برای بیماریهای مقاربتی و داشتن گفتوگوی صادقانه با شریک جنسی درباره وضعیت سلامت، از دیگر راهکارهای موثر برای پیشگیری از تبخال تناسلی به شمار میروند.
دوره نقاهت تبخال تناسلی
در مرحله اول؛ در صورتی که فردی برای اولین بار به این بیماری مبتلا شود تا زمانی که ویروس آن حالت تاولی شکل خود را از دست بدهد، ممکن است حدود سه هفته طول کشد، اما در مرحله بعدی که مرحله عود بیماری به شمار می آید ممکن است تنها یک هفته به طول بیانجامد.
نتیجه گیری
تبخال تناسلی با وجود شایع بودن، با آگاهی، پیشگیری و مراقبت میتواند بهخوبی کنترل شود. تشخیص بهموقع، رابطه جنسی سالم، و کاهش عوامل محرک، کلید مدیریت این بیماری پنهان اما قابل کنترل است.
سوالات متداول تبخال تناسلی
یکی از سوالات شایع که بسیار نگران کننده است، رابطه بین ویروس تناسلی با سرطان دهانه رحم می باشد. اما طبق تحقیقات انجام شده درصد ارتباط بین این دو بیماری نسبت به زگیل تناسلی قوی نیست اما تا حدودی می تواند ابتلا به ویروس تبخال تناسلی عامل ایجاد سرطان دهانه رحم شود. به همین علت پیشنهاد می شود تا بیماران معاینه دوره ای داشته باشند و در صورتی که مشکوک به عفونت و هر مورد دیگری که مربوط به مشکلات ناحیه تناسلی هست حتما به پزشک مراجعه داشته باشند.
بنا بر همین دلایل بهتر است که افراد مبتلا به این بیماری تحت نظر پزشک باشد و انجام تست های سرطان دهانه رحم را به صورت دوره ای و منظم انجام دهند. گذشته از این می دانید که تبخال رابطه مستقیمی با سرطان های نوع دیگر همچون سرطان لنفوم ها دارد و این موضوع ثابت شده است.
یکی از مسائل خیلی مهم در زنان باردار ابتلا به این بیماری است. در صورتی که زنان باردار در زمان زایمان دچار تبخال تناسلی در فاز حاد باشند این بیماری می تواند به نوزاد منتقل شود و دچار زخم های متعددی در ناحیه صورت و تناسلی نوزاد ایجاد نماید و حتی در مواردی ممکن است باعث نابینایی، آسیب مغزی و حتی مرگ نوزاد شود.
به همین خاطر مادر باید پزشک را از بیماری خود مطلع سازد تا در صورتی که در زمان بارداری در فاز حاد این بیماری قرار دارد زایمان سزارین انجام شود تا از ابتلا نوزاد به این بیماری پیشگیری شود و اگر بیماری در طول دوره بارداری چندین بار دچار عود شده باشد حتما باید به متخصص زنان و زایمان اطلاع دهد که تحت درمان قرار بگیرد.
ویروس تبخال نوع 1 و 2 هر دو در هر دو منطقه می توانند عامل ایجاد بیماری باشند. بدین معنا که تیپ دو مخصوص ناحیه تناسلی است می تواند لب و داخل بینی را درگیر نماید و همانند تیپ یک شود و تیپ یک هم می تواند ناحیه تناسلی را درگیر نماید و سبب ایجاد تبخال تناسلی شود. در مواقعی که فردی تبخال در دهان و بینی داشته باشد باید از رابطه دهانی امتناع ورزد، زیرا همان رابطه دهانی می تواند باعث ایجاد انتقال بیماری شود.
در مورد تشخیص بیماری بهترین راه مراجعه به پزشک است، تا با انجام معاینات تشخیص به درستی صورت گیرد و پس از آن به منظور بررسی های دقیق تر انجام آزمایش ادرار بسیار کمک کننده خواهد بود. همچنین انجام تست های تشخیصی در ضروری است و در مورد تست های تشخیصی که از کدام نواحی گرفته می شود، می تواند از خود تاول ها باشد، اگر در مرحله حاد بیماری باشد می تواند از ترشحات رحم، ترشحات پیشابراه و همین طور از خود باشد.
سلام خسته نباشید خانم دکتر تبخال تناسلی بعد از خوب شدن احتمال عود آن وجود داره ؟ بعد احتمال انتقال آن از طریق لیزر موها وجود داره ؟
ممنون
سلام، متاسفانه احتمال عود وجود دارد و انتقال از طريق ليزر تقريبا بعيد هست .
با سلام. من هم از وقتی رفتم لیزر دچار این مشکل شدم.آیا ارتباطی هست؟
سلام خانم دکتر من این مشکل رو چند ماه پیش داشتم و دکتر رفتم دارو پاماد بهم دادخوب شدم ولی متاسفانه دوباره احساس میکنم تبخال زدم درد دارم نمیدونم چیکار کنم مجردم هم هستم
سلام خانم دکتر توروخدا جواب بدید تبخال ایاتبخال تناسلی ب مرور زمان باعث سرطان میشه؟