افتادگی رحم و مثانه: علل، علائم و راه‌های موثر درمان

افتادگی رحم و مثانه از سری مشکلات خانم های میانسال است که اغلب با علائم زیادی روبرو می‌شوند اما به دلیل حس خجالت و کمبود آگاهی برای برطرف کردن آن اقدامی انجام نمی‌دهند. البته این مشکل محدود یه یک بازه سنی خاص نیست و در هر زمانی بنا به دلایل مختلف احتمال رخداد آن وجود دارد. اما سوال بانوان این است که آیا می‌توانند از این موضوع پیشگیری کنند؟ در این مقاله، با نگاهی جامع به این موضوع، راهکارهای موثر برای پیشگیری و درمان افتادگی رحم و مثانه را بررسی خواهیم کرد.

افتادگی رحم و مثانه چیست؟

افتادگی رحم و مثانه به شرایطی اطلاق می‌شود که در آن‌ ها ارگان ‌های داخلی زنان، از جمله رحم و مثانه، به دلیل ضعف یا آسیب به عضلات و بافت‌ های حمایتی در ناحیه لگن، از موقعیت طبیعی خود پایین ‌تر می‌آیند. این وضعیت معمولا به دلیل زایمان‌ های متعدد، افزایش سن، چاقی یا فشارهای طولانی ‌مدت مانند سرفه مزمن یا یبوست ایجاد می‌شود. 

در افتادگی رحم، رحم به سمت داخل واژن می‌آید و در افتادگی مثانه، مثانه به سمت واژن پایین می‌آید، که هردو منجر به مشکلاتی مانند بی‌اختیاری ادرار، درد، فشار در ناحیه لگن و اختلال در عملکرد جنسی می‌شوند. این مشکلات با درمان‌های جراحی یا غیر جراحی قابل مدیریت و درمان هستند.

افتادگی مثانه و رحم  یا پرولاپس یکی از بیماری های شایع است که با افزایش سن، علائم آن بیشتر شده و یکی از دلایل مراجعه زنان به متخصص زنان و زایمان می باشد.

برای مشاوره درباره افتادگی رحم و مثانه می توانید با مطب دکتر سونیا کاظم زاده متخصص زنان و زایمان تماس بگیرید و مشاوره شوید.

علائم افتادگی رحم و مثانه

افتادگی رحم و مثانه در افراد با علائم مختلفی همراه است و به تدریج افزایش می‌یابند و بر زندگی فرد تاثیر می‌گذارند. علائم افتادگی رحم و مثانه شامل موارد زیر است.

• احساس فشار در ناحیه لگن: یکی از علائم رایج، احساس فشاری یا سنگینی در پایین شکم یا واژن است که به دلیل پایین آمدن رحم یا مثانه به وجود می‌آید.
• مشکلات ادراری: از جمله بی‌اختیاری ادرار، دشواری در تخلیه کامل مثانه یا نیاز به ادرار کردن مکرر، که نشان‌ دهنده افتادگی مثانه است.
• درد یا ناراحتی در هنگام رابطه جنسی: افتادگی رحم باعث بروز درد یا احساس ناراحتی در هنگام رابطه جنسی می‌شود.
• خروج بافت از واژن: در موارد شدید، بافت رحم یا مثانه از واژن بیرون می‌زند، که به آن پروپروپسی گفته می‌شود.
• درد در ناحیه پایین شکم یا کمر: افتادگی رحم یا مثانه منجر به درد مزمن در ناحیه پایین شکم یا کمر می‌شود.
• مشکلات گوارشی: در برخی موارد، افتادگی رحم باعث یبوست و دشواری در حرکات روده خواهد شد.

بیشتر بخوانید: بی اختیاری ادرار در زنان

افتادگی رحم و مثانه چه عللی دارد؟

علل افتادگی رحم و مثانه متنوع هستند. این عوامل به تنهایی یا ترکیبی باعث بروز افتادگی رحم و مثانه و به مشکلاتی در عملکرد ارگان ‌ها منجر می‌شوند. برخی از دلایل ایجاد افتادگی رحم و مثانه:

• زایمان‌های مکرر و به ویژه زایمان ‌های طبیعی عضلات و بافت‌ های حمایتی ناحیه لگن را ضعیف کرده و باعث افتادگی رحم یا مثانه می‌شوند.
• با بالا رفتن سن، به ویژه پس از یائسگی، کاهش سطح هورمون استروژن به ضعف بافت ‌های حمایت ‌کننده ناحیه لگن و افتادگی ارگان ‌ها منجر می‌شود.
• اضافه وزن باعث ایجاد فشار اضافی بر روی ارگان‌ های لگنی می‌شود که منجر به افتادگی رحم و مثانه خواهد شد.
• بیماری‌ هایی که باعث سرفه مکرر می‌شوند، مانند برونشیت مزمن یا آسم، فشار زیادی به عضلات ناحیه لگن وارد می‌کنند و در برخی موارد باعث افتادگی ارگان‌ ها می‌شوند.
• فشار زیادی که در هنگام دفع مدفوع به ناحیه لگن وارد می‌شود، منجر به ضعیف شدن عضلات و بافت ‌ها و در نتیجه افتادگی رحم یا مثانه می‌گردد.
• برخی افراد به دلایل ژنتیکی دارای بافت ‌های نرم‌ تر یا ضعیف‌ تری در ناحیه لگن می‌باشند که مستعد افتادگی ارگان‌ها هستند.
• جراحی‌ های قبلی در ناحیه لگن مانند هیسترکتومی یا سایر جراحی‌ های مربوط به دستگاه تناسلی به ضعیف شدن بافت ‌ها و افتادگی رحم و مثانه منجر می‌شود.

زمان مراجعه به پزشک برای تشخیص افتادگی رحم و مثانه

زمان مراجعه به بهترین متخصص زنان برای تشخیص افتادگی رحم و مثانه زمانی است که فرد علائمی مانند احساس فشار یا سنگینی در ناحیه لگن، بی‌اختیاری ادرار، دشواری در تخلیه کامل مثانه، درد در ناحیه پایین شکم یا کمر و مشکلات در هنگام رابطه جنسی را تجربه کند. همچنین، در صورتی که بافت رحم یا مثانه از واژن بیرون بزند یا فرد متوجه تغییراتی در شکل یا موقعیت این ارگان ‌ها شود، باید فورا به پزشک متخصص مراجعه کند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب از بروز مشکلات جدی ‌تر جلوگیری می‌کند.

بیشتر بخوانید: بی‌اختیاری ادرار بعد از زایمان

درمان افتادگی رحم و مثانه

درمان افتادگی رحم و مثانه بستگی به شدت بیماری، علائم و وضعیت سلامتی فرد دارد. گزینه‌ های درمانی مختلف هستند و مهم این است که مشکل شما تا چه حدی پیشرفت کرده باشد.

• تمرینات تقویتی لگن: این تمرینات به تقویت عضلات ناحیه لگن کمک می‌کنند و در موارد خفیف افتادگی رحم یا مثانه موثر هستند. این تمرینات فشار را کاهش داده و از تشدید علائم جلوگیری می‌کنند.
• داروها: برای کاهش علائم مانند بی‌اختیاری ادرار، پزشک داروهایی برای تقویت مثانه تجویز می‌کند.
• جراحی اصلاحی مثانه: در صورت افتادگی مثانه، عمل جراحی برای بازگرداندن مثانه به موقعیت طبیعی ‌اش و تقویت عضلات لگن نیاز می‎باشد.
• جراحی ترمیم لگن: این عمل به تقویت بافت ‌های حمایتی ناحیه لگن کمک می‌کند تا از افتادگی بیشتر جلوگیری شود.
• هیسترکتومی: در موارد شدید افتادگی رحم، پزشک پیشنهاد می‌دهد که رحم برداشته شود. این عمل برای زنانی که دیگر قصد بارداری ندارند، مناسب است.
• لیزر درمانی: در صورتی که شدت بیماری خفیف تا متوسط باشد درمان افتادگی مثانه و رحم با لیزر بسیار موثر خواهد بود و طی دو تا سه جلسه لیزر درمانی می تواند به درمان بیماری کمک نماید. به طور کلی استفاده از لیزر در بیماری زنان بسیار کاربرد دارد و از موارد درمانی تا عمل‌های زیبایی مانند لابیاپلاستی با لیزر کاربرد گسترده ای دارد.

افتادگی رحم و مثانه چگونه قابل پیشگیری است؟

انجام منظم تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن به جلوگیری از افتادگی ارگان ‌ها کمک می‌کند. این تمرینات ساده، عضلات ناحیه لگن را تقویت کرده و از فشار زیاد بر روی رحم و مثانه جلوگیری می‌کند. چاقی و اضافه وزن فشار زیادی به ناحیه لگن وارد می‌آورد که باعث افتادگی ارگان‌ ها می‌شود. بنابراین، حفظ وزن سالم از طریق رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم بسیار موثر است.

یبوست باعث افزایش فشار در ناحیه لگن می‌شود که منجر به افتادگی رحم و مثانه خواهد شد. برای جلوگیری از این مشکل، مصرف فیبر کافی در رژیم غذایی و نوشیدن آب زیاد توصیه می‌شود. بلند کردن مداوم اجسام سنگین به طور مکرر فشار زیادی بر روی ناحیه لگن وارد می‌کند. بهتر است از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کرده یا از تکنیک ‌های صحیح برای بلند کردن استفاده شود.

سوالات متداول

آیا افتادگی رحم و مثانه خطری برای سلامتی دارد؟

در صورتی که درمان نشود، منجر به مشکلات مزمن مانند بی‌اختیاری ادرار، درد لگنی و مشکلات جنسی می‌شود، بنابراین درمان و مدیریت این وضعیت ضروری است.

افتادگی رحم و مثانه در چه سنینی بیشتر شایع است؟

این وضعیت بیشتر در زنان میانسال و بالای 40 سال شایع است، به ویژه پس از یائسگی، زمانی که سطح هورمون استروژن کاهش می‌یابد.

آیا افتادگی رحم و مثانه بر روی بارداری تاثیر می‌گذارد؟

افتادگی شدید رحم بر توانایی بارداری و حفظ بارداری تاثیر می‌گذارد. در برخی موارد، درمان‌ های جراحی برای بهبود وضعیت قبل از بارداری لازم خواهد بود. 

نتیجه گیری

افتادگی رحم و مثانه مشکلاتی است که به طور جدی بر زندگی فرد تأثیر می‌گذارد، اما خوشبختانه با تشخیص به موقع و درمان مناسب، می‌توان این مشکلات را مدیریت کرد. با رعایت نکات پیشگیرانه، انجام تمرینات تقویتی و در صورت نیاز مراجعه به پزشک برای درمان‌ های غیرجراحی یا جراحی، می‌توان از شدت علائم کاست و زندگی بهتری را تجربه کرد. به یاد داشته باشید که مشاوره با پزشک متخصص و پیگیری درمان‌ های صحیح، گام مهمی در حفظ سلامتی شما است.